İş Kazalarında Teknik ve İSG İncelemesi

Hangi durumlarda teknik inceleme gerekir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu md. 4, işverene çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlama yükümlülüğü getirir. Md. 5 risklerden korunmada toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verilmesini, md. 10 risk değerlendirmesi yapılmasını, md. 17 ise çalışanlara eğitim verilmesini düzenler. Sosyal sigorta bakımından iş kazasının tanımı ayrıca 5510 sayılı Kanun md. 13'te yapılmıştır.

Bir iş kazasından sonra bu yükümlülüklerin sahada nasıl uygulandığını anlamak teknik bir inceleme gerektirir. İnceleme özellikle şu durumlarda başvurulur:

• Kazanın nasıl geliştiğinin belgeler ve yerinde gözlemle ortaya konması,
• Risk değerlendirmesinde kazaya konu tehlikenin tanımlanıp tanımlanmadığının incelenmesi,
• Makine koruyucuları, iskele ve korkuluk gibi tedbirlerin durumunun tespiti,
• Eğitim, talimat ve kişisel koruyucu donanım kayıtlarının incelenmesi,
• Benzer kazaların tekrarlanmaması için teknik önlemlerin belirlenmesi.

İnceleme kazadan sonra yapılabileceği gibi, bir işyerinin kendi uygulamalarını mevzuat karşısında gözden geçirmek istemesi hâlinde de yapılabilir.

Bu alan iki alt başlıkta ayrıntılandırılmıştır:

• İş Kazası Teknik İncelemesi: olay yeri, ekipman, iş akışı ve teknik nedenler.
• İSG Mevzuatına Uygunluk İncelemesi: risk değerlendirmesi, eğitim, kişisel koruyucu donanım, talimat ve kayıtlar.

İncelenen başlıca teknik unsurlar

İnşaat işlerinde ayrıca Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği'nin öngördüğü koordinasyon ve yüksekte çalışma, iskele ve kazı gibi konulardaki asgari tedbirler dikkate alınır.

Belge ile saha arasındaki fark

İş sağlığı ve güvenliği incelemesinde sık karşılaşılan durum, belgelerde öngörülen tedbir ile sahadaki uygulamanın farklı olmasıdır. Risk değerlendirmesinde yüksekte çalışma için korkuluk öngörülmüş olabilir; ancak kaza günü bu korkuluk sökülmüş veya hiç kurulmamış olabilir. İnceleme bu iki düzeyi ayrı ayrı gösterir.

Kazadan sonra yapılan düzeltmeler de ayrıca kaydedilir. Olay yerinde sonradan alınmış bir tedbir kaza anındaki durumu yansıtmaz. Bu nedenle fotoğrafların ve tutanakların tarihi, incelemenin önemli bir parçasıdır.

İnceleme nasıl yürütülür?

1. Kapsam ve ön kontrol: İncelemenin amacı ve cevap aranan sorular belirlenir; çıkar çatışması kontrol edilir.
2. Belge incelemesi: Risk değerlendirmesi, eğitim ve kişisel koruyucu donanım kayıtları, talimatlar, bakım ve periyodik kontrol raporları, kaza sonrası tutanaklar ve fotoğraflar gözden geçirilir.
3. Yerinde inceleme: Olay yeri ve ekipman incelenir. Kazadan sonra değişen koşullar ayrıca not edilir.
4. Olay akışının kurulması: Belgeler ve gözlemler birlikte değerlendirilerek kazanın adım adım nasıl geliştiği ortaya konur.
5. Mevzuatla karşılaştırma: Mevzuatın öngördüğü tedbirler ile fiilen alınmış tedbirler yan yana gösterilir.
6. Yazılı uzman görüşü: Olay akışı, bulgular, dayanakları ve sınırlar anlaşılır bir dille yazılır.
7. Gerekirse açıklama: Hâkim uzmanı dinlemek üzere çağırabilir (HMK md. 293).

Uzman görüşünün sınırları

Görüş, kazanın teknik yönleri ve iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygunlukla sınırlıdır; hukuki sonuçlara ilişkin bir değerlendirme içermez. Aşağıdaki konular teknik incelemenin dışındadır:

• Kusurun varlığı, derecesi veya taraflar arasında paylaştırılması; bu değerlendirme hâkime aittir,
• Olayın hukuken iş kazası sayılıp sayılmadığı ve işveren sıfatının kimde olduğu,
• Cezai sorumluluk,
• Maluliyet oranı gibi tıbbi değerlendirmeler,
• Tazminat ve aktüerya hesapları,
• Sosyal Güvenlik Kurumu süreçleri veya uzlaşma konusunda yönlendirme.

Hazırlıkta işe yarayan bilgiler

• Kazanın tarihi, işyerinin faaliyet alanı ve kazanın kısa tarifi,
• Olay yerinin kazadan sonra değişip değişmediği,
• Kazaya ilişkin fotoğraf, video veya tutanak bulunup bulunmadığı,
• Ulaşılabilen İSG kayıtlarının türleri (risk değerlendirmesi, eğitim, kişisel koruyucu donanım teslim ve bakım kayıtları),
• İncelemenin hangi amaçla istendiği.

E-postanıza konunun kısa bir özetini yazmanız yeterlidir. Sağlık raporu veya sağlık bilgisi, kimlik bilgisi, soruşturma veya dava dosyası gibi belgeleri e-postayla göndermeyiniz; gerekli belgeler ön görüşmeden sonra belirlenir.

İlgili sayfalar

• İş Kazası Teknik İncelemesi
• İSG Mevzuatına Uygunluk İncelemesi
• Konunuzu iletin