İSG Mevzuatına Uygunluk İncelemesi

Bu sayfa, İş Kazalarında Teknik ve İSG İncelemesi alanının alt başlığıdır.

Hangi durumlarda teknik inceleme gerekir?

İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin önemli bir bölümü belgelerle izlenir: risk değerlendirmesi raporu, eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları ve periyodik kontrol raporları bunların başında gelir. Ancak bir belgenin var olması, sahada uygulandığı anlamına gelmez. Uygunluk incelemesi belgeleri ve uygulamayı birlikte ele alır.

6331 sayılı Kanun md. 10, işverene risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü getirir; bu değerlendirmenin usulü İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Kanunun 16. maddesi çalışanların bilgilendirilmesini, 17. maddesi eğitimini, 19. maddesi ise çalışanların yükümlülüklerini düzenler.

Teknik incelemeye başvurulan başlıca durumlar:

• Bir iş kazasından sonra İSG belgelerinin ve uygulamalarının incelenmesi,
• Dosyaya sunulmuş İSG belgelerinin içerik ve tutarlılık yönünden değerlendirilmesi,
• Alt işveren veya yüklenici ilişkisinde koordinasyon belgelerinin incelenmesi,
• İşyerinin kendi uygulamalarını mevzuat karşısında görmek istemesi.

İncelenen başlıca teknik unsurlar

Belge ile uygulamanın karşılaştırılması

Uygunluk incelemesinde her bulgu iki soruya cevap verir: Mevzuatın öngördüğü belge veya düzenleme var mı? Varsa sahada uygulanıyor mu?

Örneğin risk değerlendirmesinde yüksekte çalışma riski tanımlanmış olabilir; ancak sahada öngörülen korkuluk veya bağlantı noktaları bulunmayabilir. Görüşte bu iki düzey ayrı sütunlarda gösterilir, böylece belge eksikliği ile uygulama eksikliği birbirine karışmaz.

6331 sayılı Kanun md. 5, risklerden korunmada toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verilmesini öngörür. Bu nedenle inceleme yalnızca kişisel koruyucu donanımın varlığına değil, toplu korunma tedbirlerinin öncelikle ele alınıp alınmadığına da bakar.

Bulguların önceliklendirilmesi

İstenirse bulgular, çalışanların sağlık ve güvenliği üzerindeki olası etkilerine göre sıralanır. Ağır sonuçlar doğurabilecek uygulama eksiklikleri ile belge düzenine ilişkin eksiklikler aynı başlık altında gösterilmez. Bu ayrım işyerinin iyileştirme çalışmalarını planlamasına yardımcı olur; ancak resmi bir risk sınıflandırması veya yaptırım değerlendirmesi niteliği taşımaz.

İnceleme nasıl yürütülür?

1. Kapsam ve ön kontrol: İncelenecek işyeri bölümleri, dönem ve konular belirlenir; çıkar çatışması kontrol edilir.
2. Belge incelemesi: Risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları, kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları, talimatlar, periyodik kontrol raporları ve acil durum planları gözden geçirilir.
3. Saha gözlemi: Çalışma alanları, ekipman, koruyucu donanım kullanımı ve talimatların erişilebilirliği yerinde incelenir.
4. Karşılaştırma tablosu: Her konu için mevzuat hükmü, ilgili belge ve saha bulgusu yan yana gösterilir.
5. Yazılı uzman görüşü: Bulgular, dayanakları ve sınırlar yazılır; istenirse iyileştirme önerileri öncelik sırasıyla eklenir.
6. Gerekirse açıklama: Hâkim uzmanı dinlemek üzere çağırabilir (HMK md. 293).

Saha bulguları inceleme tarihindeki durumu yansıtır. Geçmiş bir tarihteki durum ancak o döneme ait kayıtlar üzerinden değerlendirilebilir.

Uzman görüşünün sınırları

• İdari para cezası veya başka yaptırımların uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmez.
• İnceleme resmi denetim niteliği taşımaz ve iş müfettişlerinin denetimi yerine geçmez.
• İşyerinin mevzuat gereği alması gereken iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerinin yerine geçmez.
• Kusur ve sorumluluk değerlendirmesi yapılmaz.
• Çalışanların sağlık gözetimi kayıtları gibi sağlık verileri incelemeye dahil edilmez.
• Bulgular inceleme tarihindeki durumu yansıtır; sonradan yapılan değişiklikler görüşün kapsamı dışındadır.

Hazırlıkta işe yarayan bilgiler

• İşyerinin faaliyet alanı ve yaklaşık çalışan sayısı,
• İncelenmesi istenen dönem ve konular,
• Ulaşılabilen belgelerin türleri,
• Aynı alanda birden fazla işverenin veya alt işverenin çalışıp çalışmadığı,
• Saha gözlemi için erişim imkânı ve uygun zaman aralığı.

E-postanıza konunun kısa bir özetini yazmanız yeterlidir. Çalışanlara ait sağlık veya kimlik bilgileri, soruşturma veya dava dosyası gibi belgeleri e-postayla göndermeyiniz; gerekli belgeler ön görüşmeden sonra belirlenir.

İlgili sayfalar

• İş Kazalarında Teknik ve İSG İncelemesi
• İş Kazası Teknik İncelemesi
• Konunuzu iletin