İş Kazası Teknik İncelemesi

Bu sayfa, İş Kazalarında Teknik ve İSG İncelemesi alanının alt başlığıdır.

Hangi durumlarda teknik inceleme gerekir?

Bir iş kazası çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir. Korumasız bir makine parçası, planlanmamış bir iş değişikliği, yetersiz aydınlatma ve eksik talimat aynı olayda bir araya gelebilir. Teknik inceleme bu unsurları birbirinden ayırarak kazanın nasıl geliştiğini anlaşılır hâle getirir.

6331 sayılı Kanun md. 3/1-(g)'ye göre iş kazası, "İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı" ifade eder. Bir olayın bu tanıma girip girmediği hukuki bir değerlendirmedir; teknik inceleme olayın nasıl gerçekleştiğine odaklanır. Olay yerinin korunması ve ekipmanın incelenebilir durumda tutulması, incelemenin kapsamını doğrudan etkiler.

Teknik incelemeye başvurulan başlıca durumlar:

• Kaza sonrasında olayın teknik olarak yeniden kurulması,
• Makine, iş ekipmanı veya iskele gibi donanımda arıza ya da eksiklik bulunup bulunmadığının araştırılması,
• Dosyaya sunulmuş tutanak ve raporlardaki teknik tespitlerin kontrol edilmesi,
• Benzer olayların önlenmesi için işyerinde alınacak teknik önlemlerin belirlenmesi.

İncelenen başlıca teknik unsurlar

Doğrudan nedenler ve organizasyonel etkenler

İnceleme bulguları iki düzeyde gösterir. Doğrudan teknik nedenler kazayı başlatan fiziksel olaylardır; örneğin bir koruyucunun sökülmüş olması veya bir iskele elemanının yerinden çıkması. Organizasyonel etkenler ise bu duruma zemin hazırlayan planlama, bakım, eğitim veya gözetim eksiklikleridir.

Bu ayrım bir sorumluluk dağılımı değildir. Amaç, olayın teknik zincirini okunabilir hâle getirmek ve her halkanın hangi kanıta dayandığını göstermektir. Olay zinciri veya neden-sonuç analizi gibi yapılandırılmış bir yöntem kullanıldığında, yöntemin kendisi de görüşte açıklanır.

Kanıtların güvenilirliği

Olay akışı kurulurken her kanıtın niteliği ayrıca değerlendirilir. Kaza günü çekilmiş bir fotoğraf, günler sonra hazırlanmış bir krokiden daha doğrudan bilgi verir. Farklı kaynaklar birbiriyle çelişiyorsa bu çelişki gizlenmez; hangi bulgunun hangi kaynağa dayandığı ve çelişkinin olay akışını nasıl etkilediği görüşte açıkça yazılır.

İnceleme nasıl yürütülür?

1. Kapsam ve ön kontrol: İncelemenin amacı ve cevap aranan sorular belirlenir; çıkar çatışması kontrol edilir.
2. Belge incelemesi: Kaza sonrası tutanaklar, fotoğraf ve videolar, risk değerlendirmesi, ekipman kayıtları ve iş izinleri gözden geçirilir.
3. Yerinde inceleme: Olay yeri ve ekipman incelenir; kazadan sonra yapılan değişiklikler ayrıca kaydedilir.
4. Olay akışı: Kazanın gelişimi zaman sırasına göre adımlara ayrılır; her adımın dayandığı kanıt gösterilir.
5. Neden analizi: Doğrudan teknik nedenler ve organizasyonel etkenler ayrı başlıklar altında açıklanır.
6. Yazılı uzman görüşü: Olay akışı, bulgular, yöntem ve sınırlar yazılır; istenirse önleyici teknik öneriler ayrı bir bölümde sunulur.
7. Gerekirse açıklama: Hâkim uzmanı dinlemek üzere çağırabilir (HMK md. 293).

Uzman görüşünün sınırları

• Kusurun varlığı veya taraflar arasında paylaştırılması hakkında değerlendirme yapılmaz; bu değerlendirme hâkime aittir.
• Kişilerin cezai sorumluluğu değerlendirilmez.
• Yaralanmanın tıbbi sonuçları ve maluliyet oranı değerlendirilmez.
• Makinenin tasarım veya imalat hatası gibi ayrı mühendislik uzmanlığı gerektiren konularda, bu uzmanlığa ihtiyaç duyulduğu görüşte belirtilir.
• Kazadan sonra olay yeri değişmişse, yeniden kurulan akışın hangi noktalarda belgelere dayandığı ve sınırları açıkça yazılır.

Hazırlıkta işe yarayan bilgiler

• Kazanın tarihi ve yeri ile yapılan işin kısa tarifi,
• Olay yerinin ve ekipmanın şu anki durumu (değiştirildi mi, onarıldı mı),
• Kazaya ilişkin fotoğraf veya video bulunup bulunmadığı,
• Kazada kullanılan makine veya ekipmanın hâlâ yerinde ve incelenebilir durumda olup olmadığı,
• Ulaşılabilen kayıtların türleri (risk değerlendirmesi, bakım kayıtları, iş izinleri gibi).

E-postanıza konunun kısa bir özetini yazmanız yeterlidir. Sağlık bilgisi, kimlik bilgisi, soruşturma veya dava dosyası gibi belgeleri e-postayla göndermeyiniz; gerekli belgeler ön görüşmeden sonra belirlenir.

İlgili sayfalar

• İş Kazalarında Teknik ve İSG İncelemesi
• İSG Mevzuatına Uygunluk İncelemesi
• Konunuzu iletin